
جبران خطای انسانی با راه مناسب و خودروی ایمن
پارامترهای بسیاری بر ایمنی راههای کشور تاثیرگذارند. عمر خودروها، نحوه اعمال قانون و نظارت بر استاندارد وسایل نقلیه و عملکرد خودروها از مسائل مهمی است که بر ایمنی راه و تعداد تصادفات رانندگی اثر میگذارند. همچنین کیفیت راهسازی، ابنیه راه و اجرای علائم و تجهیزات ایمنی راه سهم بالایی در کاهش تعداد تصادفات ایمنی راه دارد. با وجود این بدون یک سیستم مدیریت ایمنی راه، کاهش تصادفات امکانپذیر نیست.
در دنیا میگویند سهم راهها در تصادفات حدود 20درصد است وبقیه به خطای انسانی و کیفیت خودرو برمیگردد. البته در کشورهای پیشرفته خطای انسانی پذیرفته شده و تلاش میشود با آموزش و تدابیر مورد نیاز سهم آن در تصادفات کاهش یابد، اما عامل راه و وسیله غیرایمن قابل پذیرش نیست و معتقدند باید تلاش شود با ایجاد یک راه مناسب و خودروی ایمن، خطای انسانی جبران شود. تا سال 1300 طول راههای شنی و خاکی کشور 3900 کیلومتر بود بعدها تا سال 1320 طول راههای شوسه ایران به 24هزار کیلومتر و سپس در سال 1357 به 56هزار کیلومتر رسید که شامل 139 کیلومتر آزادراه، 35کیلومتر بزرگراه و 11هزار کیلومتر راه روستایی و بقیه راههای اصلی و فرعی بودند. براساس آمار ارائهشده در سالنامه آماری سازمان راهداری، تا پایان سال 1402 جمع کل راههای کشور حدود 222هزار کیلومتر است که حدود 3000کیلومتر آزادراه، 21هزار کیلومتر بزرگراه، 27هزار کیلومتر راه اصلی و بقیه راههای فرعی و روستایی است. به لحاظ طول راهها، ایران از متوسط جهان و منطقه چندان عقبتر نبوده و حدود 10درصد پایینتر از متوسط قرار دارد.البته بررسی و مقایسهها، صرفا به طول کل محدود نیست و کارایی و کیفیت راهها نیز شاخص مهم دیگری است که بهطور جد در دنیا به آن توجه میشود.در گزارشهای رقابتپذیری مجمع جهانی اقتصاد که یک بنیاد غیرانتفاعی است، کیفیت جادهها بهعنوان یکی از زیرمجموعههای مرتبط با زیرساخت اندازهگیری میشود و شاخص کیفیت جادهها با توجه به کیفیت و اتصالات شبکه داخلی جادههای مختلف معرفی میگردد. این شاخص متشکل از دو عنصر است. اولین عنصر اندازهگیری میانگین سرعت یک مسیر رانندگی است که دستکم 10 شهر بزرگ یک کشور را که حداقل 15درصد از کل جمعیت اقتصادی را تشکیل میدهد به هم متصل کند و عنصر دوم، میزان هموار بودن جادههای آن کشور است. بر اساس آخرین گزارش مجمع جهانی اقتصاد، رتبه کیفیت ایران در کشورهای جهان77، درآسیا 22 و در میان 14 کشور همسایه 9 است که رتبه قابل قبولی نیست. از سوی دیگر با مرگ حدود 20هزار نفر در سال در تصادفات رانندگی که بیش از 70درصد آن در جادههای کشور به وقوع میپیوندد، میتوان به عمق فاجعه پی برد. ضمن اینکه تعداد مصدومان تصادفات رانندگی که در دهه 80 حدود ۳۰۰هزار نفر در سال بود و در دهه 90 تنها یکبار رقم بالای ۳۵۰هزاررا تجربه کرد، با سرعت بسیار زیاد درحال گذر ازعدد ۴۰۰هزار است.
امید بایرامی | کارشناس راه و ترابری
امید بایرامی | کارشناس راه و ترابری