
همزمان با پخش مجدد سریال «امام علی(ع)»با کیفیت بالا بعد از 28 سال، به ابعاد مختلف آن نگاهی دوباره انداختهایم
ماندگار مثل نام مولا (ع)
سریال «امام علی(ع)» حتی بعد از پخش سایر آثار فاخر داوود میرباقری همچنان جایگاه خود را در ذهن ایرانیان حفظ کرد و بسیاری از شخصیتهای صدر اسلام با صورت و ظاهر شکل گرفته در این سریال در خاطر مردم ثبت و ضبط شدند. تاثیر این سریال البته به همین جا ختم نشد و زاویههای نورتابانده این مجموعه توانست در شناخت مخاطبان از دوران سخت و دشوار زندگی مولا علی(ع) و تلاش آن حضرت برای حفظ اسلام موثر واقع شود. رد پای این تاثیر را همچنان میشود در بیان و کلام عامه مردم درباره زندگانی مولای متقیان جستوجو کرد.
این سریال که ساخت آن از ۲۱ آبان 1370 در شهرک سینمایی غزالی آغاز شده بود بعد از پنج سال مرداد سال 1375 روی آنتن شبکه یک سیما رفت و حال بعد از 28سال،پخش مجدد این سریال در روزهای ماه مبارک رمضان باکیفیتی مناسب و بااصلاحاتی در رنگ و نور و صدای تصاویر فرصت خوبی شد تا بار دیگر نقبی بزنیم به حاشیهها و نکتههای ماندگار این مجموعه.
گذری به چالشها
سریال امام علی(ع) ساخته داوود میرباقری، از آثار برجسته تاریخی-مذهبی و «الف ویژه» سیمای جمهوری اسلامی ایران، در زمان ساخت و پخش با حاشیهها و چالشهای متعددی مواجه شد که به دلیل موضوع حساس آن، گستردگی تولید و شرایط اجتماعی-سیاسی دهه ۷۰ ایران قابل توجه است.
چالشهای اولیه فیلمنامه و بازنویسیها
داوود میرباقری سال ۱۳۷۰ فیلمنامهای با عنوان «خاری در گلو» (برگرفته از خطبه شقشقیه حضرت علی(ع) در نهجالبلاغه) به صداوسیما ارائه داد، اما به دلیل حساسیتهای مذهبی و تاریخی، این فیلمنامه چند بار مورد بازبینی و اصلاح قرار گرفت. برخی مدیران صداوسیما نگران بودند که روایت زندگی حضرت علی(ع) و حوادث دوران خلافتش، بهویژه درگیریهای داخلی میان مسلمانان، وحدت اسلامی را تحت تأثیر قرار دهد یا با انتقاد علما مواجه شود. این روند بازنویسی باعث تأخیر در شروع پروژه شد و تولید آن تا سال ۱۳۷۳ به تعویق افتاد.
حمایت رهبر معظم انقلاب
یکی از نکات قابل توجه، همراهی و حمایت مقام معظم رهبری در روند ساخت سریال بود. گفته میشود پس از ارسال فیلمنامه به دفتر ایشان، با دقت آن را مطالعه کرده و نظراتی درباره برخی کلمات و بخشها ارائه دادند. برای مثال، پاراگرافی را با عنوان «خنک است» (به معنای مناسب نبودن) خط زده و در نهایت با نوشتن «موفق باشید» حمایت خود را اعلام کردند. این حمایت به گروه سازنده انگیزه داد و به نوعی مسیر تولید را هموار کرد.
مبحث مهم بودجه
در زمان برآورد هزینهها، میرباقری بودجهای حدود ۲۰۰ میلیون تومان پیشنهاد داد که در آن زمان رقم قابل توجهی بود. یکی از مدیران صداوسیما در واکنش گفت که با این پول میتوان ۲۰۰ مستضعف را خانهدار کرد. این اظهارنظر نشاندهنده اختلافنظر میان مدیران و سازندگان بر سر اولویتهای مالی بود. با این حال، بودجه نهایی با ۲۶۹ میلیون تومان تصویب شد که برای پروژهای با این ابعاد، همچنان یک کار جهادی و دلی محسوب میشد.
حساسیتهای آیینی
به دلیل موضوع مذهبی سریال و نمایش زندگی حضرت علی(ع)، حساسیتهای زیادی از سوی علما و نهادهای دینی وجود داشت. چهره حضرت علی در سریال نشان داده نشد و فقط بخشهایی از دست و پاهایشان با بازی مهدی فتحی به تصویر کشیده شد. همچنین برخی صحنهها که به نظر میرسید ممکن است اختلافات مذهبی را تشدید کند، حذف شدند. بعدها تهیهکننده سریال، محمد بیگزاده اعلام کرد حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ دقیقه (تقریبا سه قسمت یا بیشتر) از سریال به دلایل مختلف قابلیت پخش نداشت.
حوادث غیرمنتظره در زمان فیلمبرداری
یکی از حاشیههای عجیب، درگذشت علی آزاد، بازیگر نقش عبدا...بن عباس، درجریان فیلمبرداری بود. او که پیشتر در سینمای قبل از انقلاب نقشهایی ایفا کرده بود، اصرار داشت در این سریال بازی کند و به گفته میرباقری، حالتی منقلب و متواضع نسبت به شخصیت حضرت علی داشت. در صحنهای که قرار بود وارد چادر حضرت علی شود، قبل از ورود جان خود را از دست داد و این نقش در ادامه توسط فرد دیگری تکمیل شد. البته بعدها افرادی این روایت را مورد تأیید قرار ندادند.
انتخاب بازیگران و حواشی آن
ویشکا آسایش (قطام): ویشکا آسایش که تا آن زمان تجربه بازیگری نداشت، توسط داییاش مازیار پرتو (مدیر فیلمبرداری) به میرباقری معرفی شد. انتخاب او برای نقش قطام، زنی اغواگر و جنجالی، مورد توجه قرار گرفت و اولین تجربه بازیگریاش را به یک نقش ماندگار تبدیل کرد.
محمدرضا شریفینیا (ولید): شریفینیا که پیشتر در فیلم «آدمبرفی» با میرباقری همکاری کرده بود، نقش ولید، والی شرابخوار کوفه را بازی کرد. این نقش به دلیل شخصیت منفی و جنجالیاش، از همان ابتدا بحثبرانگیز شد و شریفینیا را به چهرهای حاشیهساز در سینما و تلویزیون تبدیل کرد.
تأثیر پخش بر جامعه
پخش سریال در سال ۱۳۷۵با استقبال گسترده مردم همراه بود و تأثیرات اجتماعی جالبی نیز داشت. برای مثال، رئیس پلیس تهران آن زمان به تهیهکننده تماس گرفت و گفت که در ساعات پخش سریال، آمار دزدیها کاهش یافته بود، زیرا مردم پای تلویزیون بودند. این موضوع نشاندهنده نفوذ عمیق سریال در جامعه بود.
فشارهای میرباقری و مشکلات تولید
ساخت سریال به دلیل گستردگی دکورها (که برای اولین بار در شهرک غزالی برای یک پروژه اسلامی ساخته شد)، حضور بیش از ۱۵۰ بازیگر اصلی و ۵۰۰۰ هنرور از نیروهای ارتش و همچنین چهار سال زمان تولید، فشار زیادی بر داوود میرباقری وارد کرد. رحمان باقریان (بازیگر نقش عثمان بن حنیف) بعدها گفت که میرباقری بهقدری تحت فشار بود که گاه سلامت جسمیاش به خطر میافتاد.
بازتاب پس از پخش
پس از پخش، برخی انتقادات از سوی تاریخدانان و صاحبنظران علوم دینی مطرح شد که بخشهایی از روایتها با تاریخ دقیق همخوانی ندارد اما میرباقری تأکید داشت که بخشهای داستانی سریال به جذابیت آن کمک کرده است. این انتقادات هرگز از ارزش اثر کم نکرد و «امام علی» همچنان بهعنوان یکی از بهترین آثار مذهبی تلویزیون ایران شناخته میشود؛ اثری ماندگار که مسیر ساخت سریالهای تاریخی مذهبی بعدی، مانند «مختارنامه» را برای کارگردانش هموار ساخت.
از سریال «امام علی(ع)» بیشتر بدانیم
سریال «امامعلی(ع)» ساخته داوود میرباقری، یکی از شاخصترین آثار تاریخی ــ مذهبی تلویزیون ایران است که بین سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۶ تولید و پخش شد. این سریال با تمرکز بر زندگی حضرتعلی(ع)، اولین امام شیعیان و رویدادهای دوران خلافت او، بهویژه جنگهای داخلی و چالشهای سیاسی پس از رحلت پیامبراکرم(ص) ساخته شده است.
سال تولید: ۱۳۷5 ــ ۱۳۷0 (فیلمبرداری در پنج سال انجام شد)
سال پخش: ۱۳۷6 ــ ۱۳۷5
تعداد قسمتها: ۳۵ قسمت (هر قسمت حدود ۴۵ تا ۵۰ دقیقه)
شبکه پخش: شبکه یک سیمای جمهوری اسلامی ایران
تهیهکننده: محمد بیگزاده
نویسنده و کارگردان: داوود میرباقری
موسیقی: فرهاد فخرالدینی (آهنگساز برجستهای که موسیقی متن حماسی و عمیقی برای سریال ساخت)
خلاصه داستان: این سریال به زندگی و خلافت حضرتعلی(ع) اززمان رحلت پیامبر(ص)تا شهادت او در سال ۴۰ هجری قمری میپردازد. این اثر رویدادهای مهم تاریخی مانند: کنار گذاشتهشدن حضرتعلی(ع) از خلافت پس از پیامبر(ص) و انتخاب سه خلیفه پیشین،آغازخلافت حضرتعلی(ع)پس ازقتل عثمان،جنگهای داخلی شامل جمل،صفین ونهروان ودرنهایت شهادت حضرت به دست ابنملجم مرادی را به تصویر میکشد. میرباقری با افزودن شخصیتهای داستانی مثل «قطام» (با الهام از منابع تاریخی و تخیل هنری)، به درام اثر، عمق بیشتری داده است.
بازیگران و شخصیتها
سریال باحضور بیش از۱۵۰بازیگر اصلی وهزاران هنرور(عمدتا از نیروهای ارتش)ساخته شد.برخی ازنقشهای کلیدی و بازیگران آن عبارتند از:
حضرتعلی(ع): مهدی فتحی (چهره حضرت نشان داده نشد و فقط بخشهایی از دستوپای ایشان به تصویر کشیده شد؛ صدای حضرت نیز دوبله شد.)
مالکاشتر: داریوش ارجمند (نقش فرمانده وفادار حضرتعلی(ع) که بسیار مورد توجه قرار گرفت.)
قطام: ویشکا آسایش (شخصیت داستانی ــ تاریخی که عاشق معاویه بود و نقش مهمی در ترغیب ابنملجم به قتل حضرتعلی(ع) داشت.)
معاویه: بهزاد فراهانی (نقش خلیفه اموی و دشمن اصلی حضرتعلی(ع))
عمار یاسر: سعید نیکپور (از یاران وفادار حضرتعلی(ع))
ولیدبنعقبه: محمدرضا شریفینیا (والی فاسد کوفه)
ابنعباس: پرویز پرستویی (مشاور و راوی برخی وقایع)
ابنملجم مرادی: کریم اکبریمبارکه (قاتل حضرتعلی(ع))
مریم بنت عثمان: شهره لرستانی (همسر مروان و دختر عثمان)
طلحه: منوچهر لاریجانی
زبیر: منصور والامقام
انتخاب بازیگران با دقت انجام شد و بسیاری از آنها با این سریال به شهرت رسیدند یا جایگاه خود را تثبیت کردند.
ویژگیهای تولید
دکور و لوکیشن: سریال در شهرک سینمایی غزالی فیلمبرداری شد که برای اولین بار دکورهای عظیمی به سبک معماری اسلامی برای آن ساخته شد. این دکورها بعدها در سریالهای دیگر نیز استفاده شدند. بازسازی شهرهای کوفه و مدینه با جزئیات دقیق، حس تاریخی را بهخوبی منتقل کرد.
جلوههای ویژه: با توجه به امکانات دهه ۷۰، از جلوههای ابتدایی اما تأثیرگذار برای صحنههای جنگ استفاده شد. نبردهای جمل، صفین و نهروان با حضور هزاران هنرور، حس حماسی را به مخاطب القا میکرد.
مدت زمان تولید: پیشتولید و نگارش فیلمنامه از سال ۱۳۷۰ آغاز شد و فیلمبرداری تا سال ۱۳۷۴ طول کشید. تدوین و پخش نیز در سالهای ۱۳۷۵ و ۱۳۷۶ انجام شد.
موسیقی و صدا: موسیقی متن سریال توسط فرهاد فخرالدینی ساخته شد که با استفاده از سازهای سنتی و ارکسترال، فضایی حماسی و عاطفی خلق کرد. این موسیقی هنوز هم بهعنوان یکی از بهترین آثار موسیقایی تلویزیون ایران شناخته میشود. دوبله برخی شخصیتها، ازجمله صدای حضرتعلی(ع)، با دقت انجام شد تا حس معنوی و قداست حفظ شود.
پخش و استقبال
سریال در سالهای ۱۳۷۵ و ۱۳۷۶ از شبکه یک روی آنتن رفت و با استقبال گسترده مردم مواجه شد. خیابانها در زمان پخش خلوت میشد و حتی گزارشهایی از کاهش جرم در ساعات پخش وجود داشت.این سریال بارها بازپخش شد و نسخه DVD آن نیز در دسترس قرار گرفت، هرچند برخی معتقدند نسخه کامل (شامل بخشهای حذفشده) هرگز منتشر نشد.
ویژگیهای هنری
دیالوگها: میرباقری با استفاده از زبانی شاعرانه و فاخر، دیالوگهایی خلق کرد که هم تاریخی بودند و هم دراماتیک. مثلا خطبههای حضرت علی(ع) با الهام از نهجالبلاغه بازنویسی شدند.
شخصیتپردازی: شخصیتهایی مثل قطام و ولید، با ترکیبی از تاریخ و تخیل به جذابیت درام افزودند.
روایت چندلایه: سریال به مسائل سیاسی، اجتماعی ومذهبی دوران خلافت پرداخته و تعارضات انسانی را با عمق نشان داده است.
تأثیر و میراث
«امام علی(ع)» الگویی برای سریالهای تاریخی ــ مذهبی بعدی مثل «مختارنامه» و «سلمانفارسی» شد. این اثر نهتنها در ایران، بلکه در کشورهای اسلامی دیگر نیز مورد توجه قرار گرفت و به زبانهای عربی و ترکی دوبله شد. بازیگران این سریال، ازجمله داریوش ارجمند و ویشکا آسایش، با این اثر به اوج شهرت رسیدند.
نکات جالب
میرباقری ابتدا قصد داشت این سریال را در ۷۰قسمت بسازد اما بهدلیل محدودیتها به ۳۵ قسمت کاهش یافت.دکور کوفه تا سالها در شهرک غزالی باقی ماند و به نمادی از این سریال تبدیل شد. شخصیت قطام که نقشی کلیدی در داستان دارد، ترکیبی از واقعیت تاریخی (براساس برخی روایات) و خلاقیت میرباقری است.
جزئیاتی درباره شخصیت قطام
شخصیت قطام در سریال «امام علی(ع)» ساخته داوود میرباقری یکی از بحثبرانگیزترین چهرههای این اثر است. او شخصیتی است که ترکیبی از تاریخ و تخیل هنری میرباقری را به نمایش میگذارد و نقش مهمی در پیشبرد درام داستان، بهویژه در ماجرای شهادت حضرتعلی(ع) ایفا میکند. در ادامه جزئیات بیشتری درباره این شخصیت ارائه کردهایم:
هویت تاریخی و داستانی
ریشه تاریخی: قطام بنت شجنه (یا قطام بنت عدی) دربرخی روایات تاریخی بهعنوان زنی از قبیله تیمالرباب (از شاخههای خوارج) ذکر شده که با ابنملجم مرادی، قاتل حضرت علی(ع)،ارتباط داشته است. منابع تاریخی مانند «تاریخ طبری» و «الکامل فی التاریخ» ابناثیر بهطور مختصر به او اشاره کردهاند و گفتهاند که او در ترغیب ابنملجم به قتل حضرت علی(ع) نقش داشته است. با اینحال اطلاعات تاریخی درباره او بسیار محدود است و جزئیات زندگیاش چندان روشن نیست.
بازآفرینی داستانی: میرباقری با الهام از این اشارههای تاریخی، شخصیتی پیچیده و چندلایه برای قطام خلق کرد و او را به یکی از محورهای دراماتیک سریال تبدیل نمود. در سریال، قطام زنی زیبا، باهوش، جاهطلب و انتقامجو است که گذشتهای عاشقانه با معاویه دارد و انگیزههای شخصی و سیاسی او را به سمت دسیسه علیه حضرت علی(ع) سوق میدهد.
جزئیات تاریخی در مقابل تخیل
واقعیت: درتاریخ، نام قطام بهعنوان زنی که ابنملجم را تحریک کرده آمده، اما جزئیات زندگی او مبهم است. برخی منابع میگویند او از خوارج بود و پس از جنگ نهروان، که در آن نزدیکانش کشته شدند، به انتقام متمایل شد.
تخیل میرباقری: رابطه عاشقانه با معاویه، جاهطلبی شخصی و دیالوگهای شاعرانه، همگی از خلاقیت میرباقری سرچشمه گرفتهاند. او با این رویکرد، قطام را از یک شخصیت حاشیهای به یکی از بازیگران اصلی داستان تبدیل کرد.
قطام در سریال امام علی(ع) شخصیتی است که با تلفیق واقعیت و تخیل، به یکی از نقاط قوت دراماتیک اثر تبدیل شده است. او زنی است که زیبایی، هوش و انگیزههای شخصیاش او را به اهرمی در برابر خلافت حضرت علی تبدیل میکند. بازی ویشکا آسایش، دیالوگهای شاعرانه میرباقری و نقش کلیدی این شخصیت در شهادت حضرت علی، او را به یکی از ماندگارترین چهرههای تاریخ تلویزیون ایران بدل کرده است.
رابطه قطام با معاویه در سریال امام علی(ع)ساخته داوود میرباقری، یکی از جنبههای داستانی و خلاقانه این اثر است که بهعنوان بخشی از پسزمینه شخصیت قطام و انگیزههای او طراحی شده است. این رابطه در منابع تاریخی بهصراحت ذکر نشده و بیشتر از تخیل هنری میرباقری سرچشمه گرفته تا عمق دراماتیک به داستان اضافه کند.
نگاهی به سوابق هنری و فعالیتهای تلویزیونی داوود میرباقری
کارگردان ادیب
داود میرباقری یکی از برجستهترین کارگردانان و نویسندگان ایرانی است که در حوزه سینما، تلویزیون و تئاتر فعالیت داشته و بهویژه به خاطر ساخت سریالهای تاریخی-مذهبی و آثار نمایشی با عمق فرهنگی شناخته میشود.
در ادامه، تاریخچه هنری و فعالیتهای او را بررسی کردهایم:
زندگی اولیه و شروع فعالیت هنری
داوود میرباقری در۱۳۳۷ در شاهرود متولد شد. او تحصیلات خود را در رشته مهندسی معدن در دانشگاه پلیتکنیک تهران آغاز کرد اما به دلیل علاقه شدید به هنر، این رشته را رها کرد و وارد عرصه تئاتر و سینما شد. از همان جوانی به نوشتن نمایشنامه و کارگردانی تئاتر علاقه نشان داد و این مسیر، پایه فعالیتهای بعدی او را شکل داد.
فعالیت در تئاتر
میرباقری کار هنری خود را از تئاتر شروع کرد و در دهه ۵۰ و ۶۰ شمسی چندین نمایشنامه موفق نوشت و کارگردانی کرد. او در تئاتر به خلق آثاری با مضامین اجتماعی و فرهنگی پرداخت و سبک خاص خود را که ترکیبی از دیالوگهای شاعرانه و روایتهای عمیق بود، توسعه داد. از جمله آثار اولیهاش میتوان به نمایشنامههایی اشاره کرد که در آن زمان در محافل هنری مورد توجه قرار گرفتند، هرچند اطلاعات دقیقی از عناوین آنها بهصورت عمومی کمتر در دسترس است؛ زیرا بیشتر شهرتش بعدها با آثار تلویزیونی و سینمایی شکل گرفت.
ورود به عرصه سینما
میرباقری در دهه ۶۰ وارد عرصه سینما شد و بهعنوان نویسنده و کارگردان فعالیت خود را گسترش داد. اولین فیلم سینمایی او «آخرین مهلت» (۱۳۶۵)، یک اثر اجتماعی بود که توانایی او در روایت داستانهای ساده اما تأثیرگذار نشان داد. اما اوج شهرت او در سینما با فیلم «آدمبرفی» (۱۳۷۳) رقم خورد. این فیلم کمدی-اجتماعی که به نقد برخی تابوهای جامعه ایران میپرداخت، در زمان اکران با حواشی زیادی مواجه گردید و سالها توقیف بود اما پس از رفع توقیف در دهه ۷۰، به یکی از آثار پرفروش و ماندگار تبدیل شد. بازیگرانی چون اکبر عبدی و داریوش ارجمند در این فیلم نقشآفرینی کردند و دیالوگهای طنز آن همچنان در فرهنگ عامه ایران زنده است.
ورود به تلویزیون و شهرت با سریالهای تاریخی
میرباقری با ورود به تلویزیون، جایگاه خود را بهعنوان یکی از بهترین سازندگان سریالهای تاریخی تثبیت کرد. سبک او در این آثار، استفاده از دیالوگهای ادبی و شاعرانه، دکورهای عظیم، و روایتهای چندلایه است که با دقت تاریخی و دراماتیک همراه شده است. برخی از مهمترین آثار تلویزیونی او عبارتند از:
«گرگها» (۱۳۶۶-۱۳۶۷)
اولین سریال تلویزیونی میرباقری که یک درام اجتماعی-تاریخی بود و در زمان پخش با استقبال مواجه شد. این اثر او را بهعنوان کارگردانی توانمند در تلویزیون معرفی کرد.
«رعنا» (۱۳۶۸-۱۳۷۰)
این سریال خانوادگی-اجتماعی، داستان زندگی دختری به نام رعناراروایت میکرد وبا بازیگرانی چون پروانه معصومی وگلچهره سجادیه، یکی ازآثار پرمخاطب دهه۶۰ بود.«رعنا» نشان داد که میرباقری توانایی خلق داستانهای مدرن وعامهپسند را نیز دارد.
«امام علی(ع)» (۱۳۷۰-۱۳۷۶)
این سریال نقطه عطف کارنامه هنری میرباقری است. او با نگارش و کارگردانی این اثر عظیم، زندگی حضرت علی(ع) و وقایع پس از رحلت پیامبر (ص) را به تصویر کشید. سریال با بودجهای کمنظیر، دکورهای بزرگ و بازیگرانی چون داریوش ارجمند، مهدی فتحی و ویشکا آسایش ساخته شد و به یکی از ماندگارترین آثار مذهبی-تاریخی ایران تبدیل شد. حاشیههای این سریال (که پیشتر توضیح داده شد) نیز به شهرت آن افزود.
معصومیت از دست رفته(1382-1381)
این سریال داستان زندگی خواجه ماری بنتالشعری و عشق او به شوذب را روایت میکرد و ترکیبی از تاریخ و درام عاشقانه بود. با بازی امین تارخ و سارا خوئینیها،این اثر نیز مورد توجه قرار گرفت و نشاندهنده تسلط میرباقری بر روایتهای تاریخی پیچیده بود.
«مختارنامه» (۱۳۸۳-۱۳۸۹)
شاهکار دیگر میرباقری که به قیام مختار ثقفی پس از واقعه عاشورا میپردازد. این سریال با بازی فریبرز عربنیا، فرهاد اصلانی و رضا کیانیان، به دلیل جلوههای ویژه، دکورهای عظیم و روایت حماسیاش، یکی از پرهزینهترین و پرمخاطبترین سریالهای تاریخ تلویزیون ایران شد. «مختارنامه» بیش از شش سال زمان برد و نشاندهنده تعهد میرباقری به خلق آثاری با کیفیت سینمایی در تلویزیون بود.
سریال «شاهگوش» (1392)
میرباقری سال ۱۳۹۲ مجموعه طنز «شاهگوش» را برای شبکه نمایشخانگی کارگردانی کرد که با استقبال مواجه و بعدها ایده ساخت فیلم سینمایی از آن مطرح شد، اما این پروژه به سرانجام نرسید.
«سلمان فارسی» (از سال 1398 تاکنون)
میرباقری از سال ۱۳۹۸ مشغول ساخت سریال عظیم «سلمانفارسی» است که زندگی این صحابی بزرگ پیامبر(ص) را در سه مقطع کودکی، جوانی و پیری روایت میکند. این پروژه که قرار است در ایران، ارمنستان و ترکیه فیلمبرداری شود، یکی از بزرگترین تولیدات تاریخ تلویزیون ایران محسوب میشود.این سریال هنوز درمرحله تولید است و زمان پخش آن مشخص نیست.
ویژگیهای هنری
دیالوگنویسی شاعرانه: او به استفاده از زبان فاخر و ادبی در آثارش شهرت دارد که به شخصیتها عمق و اصالت میبخشد.
توجه به تاریخ و مذهب: میرباقری در آثارش به موضوعات تاریخی و مذهبی با دیدگاهی دراماتیک و انسانی نگاه میکند.
همکاری با بازیگران بزرگ: او با ستارگانی چون داریوش ارجمند، مهدی فتحی، اکبر عبدی و فریبرز عربنیا کار کرده و نقش مهمی در معرفی چهرههای جدید (مثل ویشکا آسایش) داشته است.
تعهد به کیفیت: میرباقری به پروژههای بلندمدت و پرجزئیات علاقه دارد و حاضر است سالها برای یک اثر وقت بگذارد.
جایگاه و تأثیر
داوود میرباقری بهعنوانکارگردانی صاحبسبک که تاکنونسریالهای ماندگاربسیاری رارویآنتن برده،تأثیرعمیقی بر سریالسازی تاریخی و مذهبی در ایران گذاشته است. آثار او نهتنها در زمان پخش مخاطبان میلیونی داشتهاند، بلکه بهعنوان مرجعی برای نسلهای بعدی فیلمسازان مطرح شدهاند. او با ترکیب هنر تئاتر، سینما و تلویزیون، سبکی منحصربهفرد خلق کرده که در آن روایتهای انسانی با تاریخ و فرهنگ ایرانی ــ اسلامی درهمآمیخته است.
گذری به چالشها
سریال امام علی(ع) ساخته داوود میرباقری، از آثار برجسته تاریخی-مذهبی و «الف ویژه» سیمای جمهوری اسلامی ایران، در زمان ساخت و پخش با حاشیهها و چالشهای متعددی مواجه شد که به دلیل موضوع حساس آن، گستردگی تولید و شرایط اجتماعی-سیاسی دهه ۷۰ ایران قابل توجه است.
چالشهای اولیه فیلمنامه و بازنویسیها
داوود میرباقری سال ۱۳۷۰ فیلمنامهای با عنوان «خاری در گلو» (برگرفته از خطبه شقشقیه حضرت علی(ع) در نهجالبلاغه) به صداوسیما ارائه داد، اما به دلیل حساسیتهای مذهبی و تاریخی، این فیلمنامه چند بار مورد بازبینی و اصلاح قرار گرفت. برخی مدیران صداوسیما نگران بودند که روایت زندگی حضرت علی(ع) و حوادث دوران خلافتش، بهویژه درگیریهای داخلی میان مسلمانان، وحدت اسلامی را تحت تأثیر قرار دهد یا با انتقاد علما مواجه شود. این روند بازنویسی باعث تأخیر در شروع پروژه شد و تولید آن تا سال ۱۳۷۳ به تعویق افتاد.
حمایت رهبر معظم انقلاب
یکی از نکات قابل توجه، همراهی و حمایت مقام معظم رهبری در روند ساخت سریال بود. گفته میشود پس از ارسال فیلمنامه به دفتر ایشان، با دقت آن را مطالعه کرده و نظراتی درباره برخی کلمات و بخشها ارائه دادند. برای مثال، پاراگرافی را با عنوان «خنک است» (به معنای مناسب نبودن) خط زده و در نهایت با نوشتن «موفق باشید» حمایت خود را اعلام کردند. این حمایت به گروه سازنده انگیزه داد و به نوعی مسیر تولید را هموار کرد.
مبحث مهم بودجه
در زمان برآورد هزینهها، میرباقری بودجهای حدود ۲۰۰ میلیون تومان پیشنهاد داد که در آن زمان رقم قابل توجهی بود. یکی از مدیران صداوسیما در واکنش گفت که با این پول میتوان ۲۰۰ مستضعف را خانهدار کرد. این اظهارنظر نشاندهنده اختلافنظر میان مدیران و سازندگان بر سر اولویتهای مالی بود. با این حال، بودجه نهایی با ۲۶۹ میلیون تومان تصویب شد که برای پروژهای با این ابعاد، همچنان یک کار جهادی و دلی محسوب میشد.
حساسیتهای آیینی
به دلیل موضوع مذهبی سریال و نمایش زندگی حضرت علی(ع)، حساسیتهای زیادی از سوی علما و نهادهای دینی وجود داشت. چهره حضرت علی در سریال نشان داده نشد و فقط بخشهایی از دست و پاهایشان با بازی مهدی فتحی به تصویر کشیده شد. همچنین برخی صحنهها که به نظر میرسید ممکن است اختلافات مذهبی را تشدید کند، حذف شدند. بعدها تهیهکننده سریال، محمد بیگزاده اعلام کرد حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ دقیقه (تقریبا سه قسمت یا بیشتر) از سریال به دلایل مختلف قابلیت پخش نداشت.
حوادث غیرمنتظره در زمان فیلمبرداری
یکی از حاشیههای عجیب، درگذشت علی آزاد، بازیگر نقش عبدا...بن عباس، درجریان فیلمبرداری بود. او که پیشتر در سینمای قبل از انقلاب نقشهایی ایفا کرده بود، اصرار داشت در این سریال بازی کند و به گفته میرباقری، حالتی منقلب و متواضع نسبت به شخصیت حضرت علی داشت. در صحنهای که قرار بود وارد چادر حضرت علی شود، قبل از ورود جان خود را از دست داد و این نقش در ادامه توسط فرد دیگری تکمیل شد. البته بعدها افرادی این روایت را مورد تأیید قرار ندادند.
انتخاب بازیگران و حواشی آن
ویشکا آسایش (قطام): ویشکا آسایش که تا آن زمان تجربه بازیگری نداشت، توسط داییاش مازیار پرتو (مدیر فیلمبرداری) به میرباقری معرفی شد. انتخاب او برای نقش قطام، زنی اغواگر و جنجالی، مورد توجه قرار گرفت و اولین تجربه بازیگریاش را به یک نقش ماندگار تبدیل کرد.
محمدرضا شریفینیا (ولید): شریفینیا که پیشتر در فیلم «آدمبرفی» با میرباقری همکاری کرده بود، نقش ولید، والی شرابخوار کوفه را بازی کرد. این نقش به دلیل شخصیت منفی و جنجالیاش، از همان ابتدا بحثبرانگیز شد و شریفینیا را به چهرهای حاشیهساز در سینما و تلویزیون تبدیل کرد.
تأثیر پخش بر جامعه
پخش سریال در سال ۱۳۷۵با استقبال گسترده مردم همراه بود و تأثیرات اجتماعی جالبی نیز داشت. برای مثال، رئیس پلیس تهران آن زمان به تهیهکننده تماس گرفت و گفت که در ساعات پخش سریال، آمار دزدیها کاهش یافته بود، زیرا مردم پای تلویزیون بودند. این موضوع نشاندهنده نفوذ عمیق سریال در جامعه بود.
فشارهای میرباقری و مشکلات تولید
ساخت سریال به دلیل گستردگی دکورها (که برای اولین بار در شهرک غزالی برای یک پروژه اسلامی ساخته شد)، حضور بیش از ۱۵۰ بازیگر اصلی و ۵۰۰۰ هنرور از نیروهای ارتش و همچنین چهار سال زمان تولید، فشار زیادی بر داوود میرباقری وارد کرد. رحمان باقریان (بازیگر نقش عثمان بن حنیف) بعدها گفت که میرباقری بهقدری تحت فشار بود که گاه سلامت جسمیاش به خطر میافتاد.
بازتاب پس از پخش
پس از پخش، برخی انتقادات از سوی تاریخدانان و صاحبنظران علوم دینی مطرح شد که بخشهایی از روایتها با تاریخ دقیق همخوانی ندارد اما میرباقری تأکید داشت که بخشهای داستانی سریال به جذابیت آن کمک کرده است. این انتقادات هرگز از ارزش اثر کم نکرد و «امام علی» همچنان بهعنوان یکی از بهترین آثار مذهبی تلویزیون ایران شناخته میشود؛ اثری ماندگار که مسیر ساخت سریالهای تاریخی مذهبی بعدی، مانند «مختارنامه» را برای کارگردانش هموار ساخت.
از سریال «امام علی(ع)» بیشتر بدانیم
سریال «امامعلی(ع)» ساخته داوود میرباقری، یکی از شاخصترین آثار تاریخی ــ مذهبی تلویزیون ایران است که بین سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۶ تولید و پخش شد. این سریال با تمرکز بر زندگی حضرتعلی(ع)، اولین امام شیعیان و رویدادهای دوران خلافت او، بهویژه جنگهای داخلی و چالشهای سیاسی پس از رحلت پیامبراکرم(ص) ساخته شده است.
سال تولید: ۱۳۷5 ــ ۱۳۷0 (فیلمبرداری در پنج سال انجام شد)
سال پخش: ۱۳۷6 ــ ۱۳۷5
تعداد قسمتها: ۳۵ قسمت (هر قسمت حدود ۴۵ تا ۵۰ دقیقه)
شبکه پخش: شبکه یک سیمای جمهوری اسلامی ایران
تهیهکننده: محمد بیگزاده
نویسنده و کارگردان: داوود میرباقری
موسیقی: فرهاد فخرالدینی (آهنگساز برجستهای که موسیقی متن حماسی و عمیقی برای سریال ساخت)
خلاصه داستان: این سریال به زندگی و خلافت حضرتعلی(ع) اززمان رحلت پیامبر(ص)تا شهادت او در سال ۴۰ هجری قمری میپردازد. این اثر رویدادهای مهم تاریخی مانند: کنار گذاشتهشدن حضرتعلی(ع) از خلافت پس از پیامبر(ص) و انتخاب سه خلیفه پیشین،آغازخلافت حضرتعلی(ع)پس ازقتل عثمان،جنگهای داخلی شامل جمل،صفین ونهروان ودرنهایت شهادت حضرت به دست ابنملجم مرادی را به تصویر میکشد. میرباقری با افزودن شخصیتهای داستانی مثل «قطام» (با الهام از منابع تاریخی و تخیل هنری)، به درام اثر، عمق بیشتری داده است.
بازیگران و شخصیتها
سریال باحضور بیش از۱۵۰بازیگر اصلی وهزاران هنرور(عمدتا از نیروهای ارتش)ساخته شد.برخی ازنقشهای کلیدی و بازیگران آن عبارتند از:
حضرتعلی(ع): مهدی فتحی (چهره حضرت نشان داده نشد و فقط بخشهایی از دستوپای ایشان به تصویر کشیده شد؛ صدای حضرت نیز دوبله شد.)
مالکاشتر: داریوش ارجمند (نقش فرمانده وفادار حضرتعلی(ع) که بسیار مورد توجه قرار گرفت.)
قطام: ویشکا آسایش (شخصیت داستانی ــ تاریخی که عاشق معاویه بود و نقش مهمی در ترغیب ابنملجم به قتل حضرتعلی(ع) داشت.)
معاویه: بهزاد فراهانی (نقش خلیفه اموی و دشمن اصلی حضرتعلی(ع))
عمار یاسر: سعید نیکپور (از یاران وفادار حضرتعلی(ع))
ولیدبنعقبه: محمدرضا شریفینیا (والی فاسد کوفه)
ابنعباس: پرویز پرستویی (مشاور و راوی برخی وقایع)
ابنملجم مرادی: کریم اکبریمبارکه (قاتل حضرتعلی(ع))
مریم بنت عثمان: شهره لرستانی (همسر مروان و دختر عثمان)
طلحه: منوچهر لاریجانی
زبیر: منصور والامقام
انتخاب بازیگران با دقت انجام شد و بسیاری از آنها با این سریال به شهرت رسیدند یا جایگاه خود را تثبیت کردند.
ویژگیهای تولید
دکور و لوکیشن: سریال در شهرک سینمایی غزالی فیلمبرداری شد که برای اولین بار دکورهای عظیمی به سبک معماری اسلامی برای آن ساخته شد. این دکورها بعدها در سریالهای دیگر نیز استفاده شدند. بازسازی شهرهای کوفه و مدینه با جزئیات دقیق، حس تاریخی را بهخوبی منتقل کرد.
جلوههای ویژه: با توجه به امکانات دهه ۷۰، از جلوههای ابتدایی اما تأثیرگذار برای صحنههای جنگ استفاده شد. نبردهای جمل، صفین و نهروان با حضور هزاران هنرور، حس حماسی را به مخاطب القا میکرد.
مدت زمان تولید: پیشتولید و نگارش فیلمنامه از سال ۱۳۷۰ آغاز شد و فیلمبرداری تا سال ۱۳۷۴ طول کشید. تدوین و پخش نیز در سالهای ۱۳۷۵ و ۱۳۷۶ انجام شد.
موسیقی و صدا: موسیقی متن سریال توسط فرهاد فخرالدینی ساخته شد که با استفاده از سازهای سنتی و ارکسترال، فضایی حماسی و عاطفی خلق کرد. این موسیقی هنوز هم بهعنوان یکی از بهترین آثار موسیقایی تلویزیون ایران شناخته میشود. دوبله برخی شخصیتها، ازجمله صدای حضرتعلی(ع)، با دقت انجام شد تا حس معنوی و قداست حفظ شود.
پخش و استقبال
سریال در سالهای ۱۳۷۵ و ۱۳۷۶ از شبکه یک روی آنتن رفت و با استقبال گسترده مردم مواجه شد. خیابانها در زمان پخش خلوت میشد و حتی گزارشهایی از کاهش جرم در ساعات پخش وجود داشت.این سریال بارها بازپخش شد و نسخه DVD آن نیز در دسترس قرار گرفت، هرچند برخی معتقدند نسخه کامل (شامل بخشهای حذفشده) هرگز منتشر نشد.
ویژگیهای هنری
دیالوگها: میرباقری با استفاده از زبانی شاعرانه و فاخر، دیالوگهایی خلق کرد که هم تاریخی بودند و هم دراماتیک. مثلا خطبههای حضرت علی(ع) با الهام از نهجالبلاغه بازنویسی شدند.
شخصیتپردازی: شخصیتهایی مثل قطام و ولید، با ترکیبی از تاریخ و تخیل به جذابیت درام افزودند.
روایت چندلایه: سریال به مسائل سیاسی، اجتماعی ومذهبی دوران خلافت پرداخته و تعارضات انسانی را با عمق نشان داده است.
تأثیر و میراث
«امام علی(ع)» الگویی برای سریالهای تاریخی ــ مذهبی بعدی مثل «مختارنامه» و «سلمانفارسی» شد. این اثر نهتنها در ایران، بلکه در کشورهای اسلامی دیگر نیز مورد توجه قرار گرفت و به زبانهای عربی و ترکی دوبله شد. بازیگران این سریال، ازجمله داریوش ارجمند و ویشکا آسایش، با این اثر به اوج شهرت رسیدند.
نکات جالب
میرباقری ابتدا قصد داشت این سریال را در ۷۰قسمت بسازد اما بهدلیل محدودیتها به ۳۵ قسمت کاهش یافت.دکور کوفه تا سالها در شهرک غزالی باقی ماند و به نمادی از این سریال تبدیل شد. شخصیت قطام که نقشی کلیدی در داستان دارد، ترکیبی از واقعیت تاریخی (براساس برخی روایات) و خلاقیت میرباقری است.
جزئیاتی درباره شخصیت قطام
شخصیت قطام در سریال «امام علی(ع)» ساخته داوود میرباقری یکی از بحثبرانگیزترین چهرههای این اثر است. او شخصیتی است که ترکیبی از تاریخ و تخیل هنری میرباقری را به نمایش میگذارد و نقش مهمی در پیشبرد درام داستان، بهویژه در ماجرای شهادت حضرتعلی(ع) ایفا میکند. در ادامه جزئیات بیشتری درباره این شخصیت ارائه کردهایم:
هویت تاریخی و داستانی
ریشه تاریخی: قطام بنت شجنه (یا قطام بنت عدی) دربرخی روایات تاریخی بهعنوان زنی از قبیله تیمالرباب (از شاخههای خوارج) ذکر شده که با ابنملجم مرادی، قاتل حضرت علی(ع)،ارتباط داشته است. منابع تاریخی مانند «تاریخ طبری» و «الکامل فی التاریخ» ابناثیر بهطور مختصر به او اشاره کردهاند و گفتهاند که او در ترغیب ابنملجم به قتل حضرت علی(ع) نقش داشته است. با اینحال اطلاعات تاریخی درباره او بسیار محدود است و جزئیات زندگیاش چندان روشن نیست.
بازآفرینی داستانی: میرباقری با الهام از این اشارههای تاریخی، شخصیتی پیچیده و چندلایه برای قطام خلق کرد و او را به یکی از محورهای دراماتیک سریال تبدیل نمود. در سریال، قطام زنی زیبا، باهوش، جاهطلب و انتقامجو است که گذشتهای عاشقانه با معاویه دارد و انگیزههای شخصی و سیاسی او را به سمت دسیسه علیه حضرت علی(ع) سوق میدهد.
جزئیات تاریخی در مقابل تخیل
واقعیت: درتاریخ، نام قطام بهعنوان زنی که ابنملجم را تحریک کرده آمده، اما جزئیات زندگی او مبهم است. برخی منابع میگویند او از خوارج بود و پس از جنگ نهروان، که در آن نزدیکانش کشته شدند، به انتقام متمایل شد.
تخیل میرباقری: رابطه عاشقانه با معاویه، جاهطلبی شخصی و دیالوگهای شاعرانه، همگی از خلاقیت میرباقری سرچشمه گرفتهاند. او با این رویکرد، قطام را از یک شخصیت حاشیهای به یکی از بازیگران اصلی داستان تبدیل کرد.
قطام در سریال امام علی(ع) شخصیتی است که با تلفیق واقعیت و تخیل، به یکی از نقاط قوت دراماتیک اثر تبدیل شده است. او زنی است که زیبایی، هوش و انگیزههای شخصیاش او را به اهرمی در برابر خلافت حضرت علی تبدیل میکند. بازی ویشکا آسایش، دیالوگهای شاعرانه میرباقری و نقش کلیدی این شخصیت در شهادت حضرت علی، او را به یکی از ماندگارترین چهرههای تاریخ تلویزیون ایران بدل کرده است.
رابطه قطام با معاویه در سریال امام علی(ع)ساخته داوود میرباقری، یکی از جنبههای داستانی و خلاقانه این اثر است که بهعنوان بخشی از پسزمینه شخصیت قطام و انگیزههای او طراحی شده است. این رابطه در منابع تاریخی بهصراحت ذکر نشده و بیشتر از تخیل هنری میرباقری سرچشمه گرفته تا عمق دراماتیک به داستان اضافه کند.
نگاهی به سوابق هنری و فعالیتهای تلویزیونی داوود میرباقری
کارگردان ادیب
داود میرباقری یکی از برجستهترین کارگردانان و نویسندگان ایرانی است که در حوزه سینما، تلویزیون و تئاتر فعالیت داشته و بهویژه به خاطر ساخت سریالهای تاریخی-مذهبی و آثار نمایشی با عمق فرهنگی شناخته میشود.
در ادامه، تاریخچه هنری و فعالیتهای او را بررسی کردهایم:
زندگی اولیه و شروع فعالیت هنری
داوود میرباقری در۱۳۳۷ در شاهرود متولد شد. او تحصیلات خود را در رشته مهندسی معدن در دانشگاه پلیتکنیک تهران آغاز کرد اما به دلیل علاقه شدید به هنر، این رشته را رها کرد و وارد عرصه تئاتر و سینما شد. از همان جوانی به نوشتن نمایشنامه و کارگردانی تئاتر علاقه نشان داد و این مسیر، پایه فعالیتهای بعدی او را شکل داد.
فعالیت در تئاتر
میرباقری کار هنری خود را از تئاتر شروع کرد و در دهه ۵۰ و ۶۰ شمسی چندین نمایشنامه موفق نوشت و کارگردانی کرد. او در تئاتر به خلق آثاری با مضامین اجتماعی و فرهنگی پرداخت و سبک خاص خود را که ترکیبی از دیالوگهای شاعرانه و روایتهای عمیق بود، توسعه داد. از جمله آثار اولیهاش میتوان به نمایشنامههایی اشاره کرد که در آن زمان در محافل هنری مورد توجه قرار گرفتند، هرچند اطلاعات دقیقی از عناوین آنها بهصورت عمومی کمتر در دسترس است؛ زیرا بیشتر شهرتش بعدها با آثار تلویزیونی و سینمایی شکل گرفت.
ورود به عرصه سینما
میرباقری در دهه ۶۰ وارد عرصه سینما شد و بهعنوان نویسنده و کارگردان فعالیت خود را گسترش داد. اولین فیلم سینمایی او «آخرین مهلت» (۱۳۶۵)، یک اثر اجتماعی بود که توانایی او در روایت داستانهای ساده اما تأثیرگذار نشان داد. اما اوج شهرت او در سینما با فیلم «آدمبرفی» (۱۳۷۳) رقم خورد. این فیلم کمدی-اجتماعی که به نقد برخی تابوهای جامعه ایران میپرداخت، در زمان اکران با حواشی زیادی مواجه گردید و سالها توقیف بود اما پس از رفع توقیف در دهه ۷۰، به یکی از آثار پرفروش و ماندگار تبدیل شد. بازیگرانی چون اکبر عبدی و داریوش ارجمند در این فیلم نقشآفرینی کردند و دیالوگهای طنز آن همچنان در فرهنگ عامه ایران زنده است.
ورود به تلویزیون و شهرت با سریالهای تاریخی
میرباقری با ورود به تلویزیون، جایگاه خود را بهعنوان یکی از بهترین سازندگان سریالهای تاریخی تثبیت کرد. سبک او در این آثار، استفاده از دیالوگهای ادبی و شاعرانه، دکورهای عظیم، و روایتهای چندلایه است که با دقت تاریخی و دراماتیک همراه شده است. برخی از مهمترین آثار تلویزیونی او عبارتند از:
«گرگها» (۱۳۶۶-۱۳۶۷)
اولین سریال تلویزیونی میرباقری که یک درام اجتماعی-تاریخی بود و در زمان پخش با استقبال مواجه شد. این اثر او را بهعنوان کارگردانی توانمند در تلویزیون معرفی کرد.
«رعنا» (۱۳۶۸-۱۳۷۰)
این سریال خانوادگی-اجتماعی، داستان زندگی دختری به نام رعناراروایت میکرد وبا بازیگرانی چون پروانه معصومی وگلچهره سجادیه، یکی ازآثار پرمخاطب دهه۶۰ بود.«رعنا» نشان داد که میرباقری توانایی خلق داستانهای مدرن وعامهپسند را نیز دارد.
«امام علی(ع)» (۱۳۷۰-۱۳۷۶)
این سریال نقطه عطف کارنامه هنری میرباقری است. او با نگارش و کارگردانی این اثر عظیم، زندگی حضرت علی(ع) و وقایع پس از رحلت پیامبر (ص) را به تصویر کشید. سریال با بودجهای کمنظیر، دکورهای بزرگ و بازیگرانی چون داریوش ارجمند، مهدی فتحی و ویشکا آسایش ساخته شد و به یکی از ماندگارترین آثار مذهبی-تاریخی ایران تبدیل شد. حاشیههای این سریال (که پیشتر توضیح داده شد) نیز به شهرت آن افزود.
معصومیت از دست رفته(1382-1381)
این سریال داستان زندگی خواجه ماری بنتالشعری و عشق او به شوذب را روایت میکرد و ترکیبی از تاریخ و درام عاشقانه بود. با بازی امین تارخ و سارا خوئینیها،این اثر نیز مورد توجه قرار گرفت و نشاندهنده تسلط میرباقری بر روایتهای تاریخی پیچیده بود.
«مختارنامه» (۱۳۸۳-۱۳۸۹)
شاهکار دیگر میرباقری که به قیام مختار ثقفی پس از واقعه عاشورا میپردازد. این سریال با بازی فریبرز عربنیا، فرهاد اصلانی و رضا کیانیان، به دلیل جلوههای ویژه، دکورهای عظیم و روایت حماسیاش، یکی از پرهزینهترین و پرمخاطبترین سریالهای تاریخ تلویزیون ایران شد. «مختارنامه» بیش از شش سال زمان برد و نشاندهنده تعهد میرباقری به خلق آثاری با کیفیت سینمایی در تلویزیون بود.
سریال «شاهگوش» (1392)
میرباقری سال ۱۳۹۲ مجموعه طنز «شاهگوش» را برای شبکه نمایشخانگی کارگردانی کرد که با استقبال مواجه و بعدها ایده ساخت فیلم سینمایی از آن مطرح شد، اما این پروژه به سرانجام نرسید.
«سلمان فارسی» (از سال 1398 تاکنون)
میرباقری از سال ۱۳۹۸ مشغول ساخت سریال عظیم «سلمانفارسی» است که زندگی این صحابی بزرگ پیامبر(ص) را در سه مقطع کودکی، جوانی و پیری روایت میکند. این پروژه که قرار است در ایران، ارمنستان و ترکیه فیلمبرداری شود، یکی از بزرگترین تولیدات تاریخ تلویزیون ایران محسوب میشود.این سریال هنوز درمرحله تولید است و زمان پخش آن مشخص نیست.
ویژگیهای هنری
دیالوگنویسی شاعرانه: او به استفاده از زبان فاخر و ادبی در آثارش شهرت دارد که به شخصیتها عمق و اصالت میبخشد.
توجه به تاریخ و مذهب: میرباقری در آثارش به موضوعات تاریخی و مذهبی با دیدگاهی دراماتیک و انسانی نگاه میکند.
همکاری با بازیگران بزرگ: او با ستارگانی چون داریوش ارجمند، مهدی فتحی، اکبر عبدی و فریبرز عربنیا کار کرده و نقش مهمی در معرفی چهرههای جدید (مثل ویشکا آسایش) داشته است.
تعهد به کیفیت: میرباقری به پروژههای بلندمدت و پرجزئیات علاقه دارد و حاضر است سالها برای یک اثر وقت بگذارد.
جایگاه و تأثیر
داوود میرباقری بهعنوانکارگردانی صاحبسبک که تاکنونسریالهای ماندگاربسیاری رارویآنتن برده،تأثیرعمیقی بر سریالسازی تاریخی و مذهبی در ایران گذاشته است. آثار او نهتنها در زمان پخش مخاطبان میلیونی داشتهاند، بلکه بهعنوان مرجعی برای نسلهای بعدی فیلمسازان مطرح شدهاند. او با ترکیب هنر تئاتر، سینما و تلویزیون، سبکی منحصربهفرد خلق کرده که در آن روایتهای انسانی با تاریخ و فرهنگ ایرانی ــ اسلامی درهمآمیخته است.
میثم رشیدی مهرآبادی و فائزه صدر - گروه رسانه